Assendelft-Zuid (Zaanstad) · Waar doet een verswinkel iets anders dan de supermarkt?

Het CBS publiceert voor Assendelft-Zuid een gemiddelde van 1 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Zaanstad komt op 0,6 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 2 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Centrum de kortste gepubliceerde afstand en De Zuid de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Assendelft-Zuid is hierbij geen muur. De voorziening op 0,6 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Centrum gemiddeld 3 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit De Zuid is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 8,6 respectievelijk 2,8. Voor Centrum komen er gemiddeld 5,6 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij De Zuid is die toevoeging 2,8. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Centrum op gemiddeld 0,6 km. Die route was even lang vergeleken met de 0,6 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor De Zuid horen bij dezelfde vergelijking 2,4 km en 2,5 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 1 km vanuit Centrum en 3,1 km vanuit De Zuid. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Centrum woonden volgens de kerncijfers 6.130 mensen in een buurt met 2.685 particuliere huishoudens. 830 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 30,9%. In De Zuid kwamen 190 eenpersoonshuishoudens op 610 huishoudens uit, oftewel 31,1%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Centrum, met 6.130 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een brood, een portie voor twee en een cadeauverpakking wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 65 bruikbare buurten in Zaanstad ligt bij Snuiverbuurt, met 0,6 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Boerejonkerbuurt (0,5 km), rond driekwart Rooswijk (0,9 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 65 hebben er 62 een kortere afstand dan de 2,5 km van De Zuid. Alleen De Zuid heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,4 km. Leg de spreiding binnen Assendelft-Zuid van 1,9 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Zaanstad kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Kalf komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Centrum. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,6 km in Kalf en 0,6 km in Centrum. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,8 km tegenover 1 km. Ondanks het vergelijkbare bereik van overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen verschilt de toegang tot de basisschool sterker. Neem die bestemming mee als je in Centrum en Kalf hetzelfde bezoekmoment observeert.

Gebruik de wijkwaarde van 1 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 1 van de 2 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 2.685 particuliere huishoudens en bevat Centrum. De andere 1 buurten omvatten 610 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een toonbank voor versproducten. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Centrum, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 3 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Schrijf bij drie concrete mandjes op welk product onderweg al verkrijgbaar is. Loop daarna dezelfde route rond sluitingstijd. Vraag bij de kassa naar de laatste aankoop waarvoor iemand echt omreed. Bewaar de route met het antwoord zodat je later kunt terugzoeken waar de omweg ontstond. Herhaal diezelfde proef in De Zuid en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK047971 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.