Tuindorp Oostzaan (Amsterdam) · Welke aankoop vindt plaats tussen twee afspraken?

Het CBS publiceert voor Tuindorp Oostzaan een gemiddelde van 0,9 km tot de eerste grote supermarkt. De gemeente Amsterdam komt op 0,6 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 4 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft De Bongerd de kortste gepubliceerde afstand en Tuindorp Oostzaan-West de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Tuindorp Oostzaan is hierbij geen muur. De voorziening op 0,3 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit De Bongerd gemiddeld 1 grote supermarkten bereikbaar. Vanuit Tuindorp Oostzaan-West is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 5 respectievelijk 5. Voor De Bongerd komen er gemiddeld 4 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Tuindorp Oostzaan-West is die toevoeging 5. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde cafetaria of vergelijkbare zaak lag voor inwoners van De Bongerd op gemiddeld 1,4 km. Die route was langer vergeleken met de 0,3 km naar grote supermarkten. Voor Tuindorp Oostzaan-West horen bij dezelfde vergelijking 0,3 km en 1,8 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 0,3 km vanuit De Bongerd en 0,9 km vanuit Tuindorp Oostzaan-West. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In De Bongerd woonden volgens de kerncijfers 2.805 mensen in een buurt met 975 particuliere huishoudens. 230 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 23,6%. In Tuindorp Oostzaan-West kwamen 255 eenpersoonshuishoudens op 550 huishoudens uit, oftewel 46,4%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Tuindorp Oostzaan-Oost, met 4.165 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een tussendoortje en een drankje wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 421 bruikbare buurten in Amsterdam ligt bij Rijnbuurt-West, met 0,5 km naar de eerste grote supermarkt. Rond een kwart van de reeks staat Don Bosco (0,4 km), rond driekwart Reigersbos 3 (0,8 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 421 hebben er 405 een kortere afstand dan de 1,8 km van Tuindorp Oostzaan-West. Tuindorp Oostzaan-West deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,4 km. Leg de spreiding binnen Tuindorp Oostzaan van 1,5 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Amsterdam kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Anjeliersbuurt-Noord komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de grote supermarkt het dichtst bij De Bongerd. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een cafetaria of vergelijkbare zaak zijn de bijbehorende gemiddelden 0,2 km in Anjeliersbuurt-Noord en 1,4 km in De Bongerd. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,7 km tegenover 0,3 km. De alternatieve aankoop bij een cafetaria of vergelijkbare zaak levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de basisschool. Vraag mensen in Anjeliersbuurt-Noord daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Gebruik de wijkwaarde van 0,9 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 2 van de 4 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een grote supermarkt op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 3.140 particuliere huishoudens en bevat De Bongerd, Terrasdorp. De andere 2 buurten omvatten 2.585 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een kleine foodwinkel. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in De Bongerd, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 1 grote supermarkten als vertrekpunt hebt. Kijk per kwartier hoeveel bezoekers direct weer doorlopen en hoeveel mensen bewust blijven staan. Registreer bij vrijwillige gesprekken de eerstvolgende bestemming. Dat helpt onderscheid maken tussen een spontane aankoop onderweg en een voorraadboodschap die ook een andere dag had kunnen plaatsvinden. Herhaal diezelfde proef in Tuindorp Oostzaan-West en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK0363NC zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.