Vathorst-De Laak (Amersfoort) · Waar doet een verswinkel iets anders dan de supermarkt?

Het CBS publiceert voor Vathorst-De Laak een gemiddelde van 1,6 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Amersfoort komt op 0,8 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 5 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Zuiderzeestedenbuurt-Oost de kortste gepubliceerde afstand en Laakse Tuinen de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Vathorst-De Laak is hierbij geen muur. De voorziening op 0,8 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Zuiderzeestedenbuurt-Oost gemiddeld 6,5 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Laakse Tuinen is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 13,1 respectievelijk 9,8. Voor Zuiderzeestedenbuurt-Oost komen er gemiddeld 6,6 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Laakse Tuinen is die toevoeging 9,8. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Zuiderzeestedenbuurt-Oost op gemiddeld 0,7 km. Die route was korter vergeleken met de 0,8 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Laakse Tuinen horen bij dezelfde vergelijking 2,2 km en 2,5 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 0,7 km vanuit Zuiderzeestedenbuurt-Oost en 1 km vanuit Laakse Tuinen. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Zuiderzeestedenbuurt-Oost woonden volgens de kerncijfers 2.555 mensen in een buurt met 1.040 particuliere huishoudens. 305 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 29,3%. In Laakse Tuinen kwamen 85 eenpersoonshuishoudens op 720 huishoudens uit, oftewel 11,8%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was De Baken, met 3.470 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een brood, een portie voor twee en een cadeauverpakking wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 118 bruikbare buurten in Amersfoort ligt bij Regentesselaan e.o., met 0,6 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Damespolderbuurt (0,4 km), rond driekwart Vuurtoren (0,9 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 118 hebben er 117 een kortere afstand dan de 2,5 km van Laakse Tuinen. Alleen Laakse Tuinen heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,5 km. Leg de spreiding binnen Vathorst-De Laak van 1,7 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Amersfoort kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Boerderijenkamer komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Zuiderzeestedenbuurt-Oost. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 1,1 km in Boerderijenkamer en 0,7 km in Zuiderzeestedenbuurt-Oost. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,9 km tegenover 0,7 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de basisschool. Vraag mensen in Boerderijenkamer daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Gebruik de wijkwaarde van 1,6 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 3 van de 5 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 1.770 particuliere huishoudens en bevat Zuiderzeestedenbuurt-Oost, Waddeneilandenbuurt, Zuiderzeestedenbuurt-West. De andere 2 buurten omvatten 2.095 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een toonbank voor versproducten. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Zuiderzeestedenbuurt-Oost, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 6,5 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Schrijf bij drie concrete mandjes op welk product onderweg al verkrijgbaar is. Loop daarna dezelfde route rond sluitingstijd. Vraag bij de kassa naar de laatste aankoop waarvoor iemand echt omreed. Bewaar de route met het antwoord zodat je later kunt terugzoeken waar de omweg ontstond. Herhaal diezelfde proef in Laakse Tuinen en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK030731 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.